Wie vanuit De Ronde Venen naar het oosten rijdt, komt na de Vinkeveense Plassen en de A2 in een ander soort landschap. Het water is hier geen plas maar een rivier die zich in bochten door het land slingert: de Vecht. Langs de oevers staan buitenhuizen met tuinen tot aan het water en oude bomen. Een van de dorpen aan deze rivier is Breukelen. In dit stuk vertellen we over het dorp, de Vecht en de buitenplaatsen die de streek zijn karakter geven.
Breukelen, het dorp
Breukelen ligt in de provincie Utrecht, aan de Vecht en het Amsterdam-Rijnkanaal. Het dorp was tot 1 januari 2011 een zelfstandige gemeente. Op die datum fuseerde het met Loenen en Maarssen tot de gemeente Stichtse Vecht. Breukelen telt ruim tienduizend inwoners.
De bekendste eigenschap van Breukelen ligt ver weg. Het stadsdeel Brooklyn in New York is naar dit dorp vernoemd. In de tijd van de Nederlandse kolonie Nieuw-Nederland heette de nederzetting daar Breuckelen. Wie het dorp bezoekt, merkt daar overigens weinig van. Breukelen is een rustig Vechtdorp gebleven.
De kerk en de molen
In het centrum staat de dorpskerk. Op die plek hebben achter elkaar drie stenen kerken gestaan. De oudste delen van de huidige kerk, het koor en het dwarsschip, dateren uit de vijftiende eeuw.
Bij het station van Breukelen staat de Kortrijkse Molen, een poldermolen uit 1696. Voor wie met de trein komt, is dat meteen een eerste kennismaking met de oude kant van de streek. Het station ligt aan de spoorlijn tussen Amsterdam en Utrecht en is ook het station voor wie naar Loenen aan de Vecht wil, want Loenen heeft zelf geen station.
Nijenrode
Buiten de dorpskern ligt Kasteel Nijenrode. Het kasteel is vandaag de vestigingsplaats van de Nyenrode Business Universiteit. Het terrein is een opvallende plek aan de Vecht, met het kasteel tussen het groen en het water. Omdat het een universiteit is, is het terrein niet zomaar een park. Kijk vooraf wat er wel en niet toegankelijk is als u er wilt rondkijken.
De Vecht
De Vecht begint bij de Weerdsluis in de stad Utrecht en stroomt ongeveer 42 kilometer naar het noorden, tot hij bij Muiden uitmondt in het IJmeer. Onderweg komt de rivier langs Maarssen, Breukelen, Loenen en Weesp. Hij stroomt door twee provincies: eerst Utrecht, daarna Noord-Holland.
Lang voordat er wegen en kanalen waren, was de Vecht een belangrijke verbinding. In de zeventiende en achttiende eeuw voer de trekschuit over de rivier, als onderdeel van de route tussen Utrecht en Amsterdam. Een paard trok de boot vanaf het jaagpad. Omdat de Vecht zoveel bochten heeft, werden langs de oevers rolpalen geplaatst, zodat de lijn niet bleef haken. In 2022 werd in de gemeente Stichtse Vecht een kunstwerk onthuld dat De Trekschuit heet en aan die tijd herinnert.
De buitenplaatsen
Wat de Vecht beroemd maakt, zijn de buitenplaatsen. In de zeventiende eeuw lieten succesvolle Amsterdamse kooplieden langs de rivier buitenhuizen bouwen of verbouwen. Daar brachten ze de zomer door, weg van de drukke stad, met een tuin aan het water. Er liggen tientallen kastelen en buitenplaatsen langs de Vecht.
Niet alles is bewaard gebleven. Aan het begin van de negentiende eeuw werden veel buitenplaatsen verkocht en gesloopt. Toch staan er nog genoeg om een goed beeld te krijgen van hoe de rivier er ooit uitzag. In en rond Breukelen liggen onder meer:
- Kasteel Nijenrode
- Gunterstein
- Queekhoven
- Vechtvliet
- Boom en Bosch
Verder naar het zuiden, in Maarssen, staat Goudestein. Verder naar het noorden, rond Loenen, liggen er nog veel meer. Daarover leest u in Loenen aan de Vecht en Vreeland.
De meeste buitenplaatsen zijn particulier bezit of hebben een andere functie gekregen. Ze zijn dus niet allemaal te bezoeken. Vanaf de weg of vanaf het water ziet u wel de huizen, de tuinen en de hekken. Wie meer wil zien, kan kijken of er open dagen of rondleidingen zijn. Die worden niet elk jaar op dezelfde manier georganiseerd, dus kijk voor actuele informatie bij de eigenaren of bij de toeristische informatie van de streek.
De Vecht vanaf het water
De mooiste manier om de buitenplaatsen te zien, is vanaf de rivier. Vanaf het water kijkt u recht op de voorgevels en tuinen, want de huizen zijn op de rivier gericht gebouwd. Wilt u een rondvaart maken of een boot huren, kijk dan bij de toeristische informatie van de Vechtstreek wat er dit seizoen mogelijk is. Let wel op: de Vecht is smal en bochtig, en er varen veel bootjes. Rustig aan is hier geen keuze maar een vereiste.
Wie liever aan land blijft, kan de rivier volgen over de wegen en fietspaden langs de oever. Tussen Breukelen en Loenen is dat een korte fietstocht met veel om naar te kijken.
Wandelen en fietsen vanuit Breukelen
Door Breukelen loopt de Europese wandelroute E11. Vanuit het dorp gaat die verder langs de Loosdrechtse Plassen in de richting van Tienhoven. Voor een dagwandeling hoeft u natuurlijk niet de hele route te lopen. Een stuk vanaf het station richting de plassen is al een mooie kennismaking.
Op de fiets zijn er veel mogelijkheden. U kunt de Vecht volgen naar het noorden, richting Nieuwersluis, Loenen en Vreeland. U kunt ook naar het westen fietsen, over het Amsterdam-Rijnkanaal heen, richting de Vinkeveense Plassen en De Ronde Venen. Zo combineert u in een dag de rivier en de plassen, twee heel verschillende soorten water die beide door mensen zijn gevormd: de een door handel en welvaart, de ander door turfwinning.
Twee soorten water naast elkaar
Breukelen ligt tussen twee wateren die niet meer van elkaar kunnen verschillen. Aan de ene kant de Vecht: smal, bochtig, met buitenplaatsen en tuinen. Aan de andere kant het Amsterdam-Rijnkanaal: recht, breed en gemaakt voor de grote binnenvaart. Wie over een van de bruggen het dorp in of uit rijdt, ziet die tegenstelling in een oogopslag. Het kanaal is het werkpaard, de rivier het visitekaartje.
Breukelen in een dag
Wie een dag in en rond Breukelen wil doorbrengen, kan bijvoorbeeld beginnen bij het station en de Kortrijkse Molen. Loop of fiets daarna het dorp in, langs de kerk, naar de Vecht. Volg de rivier een stuk naar het zuiden of noorden, langs Nijenrode en de buitenplaatsen, en neem onderweg de tijd om bij de hekken en bruggen even stil te staan. Wie nog energie heeft, gaat aan het eind van de middag richting de Loosdrechtse Plassen, waar de E11 naartoe loopt. Zo ziet u in een dag de molen, het dorp, de rivier en de plassen.
Een paar praktische tips
- Neem de tijd. De wegen langs de Vecht zijn smal en bochtig, en er rijden veel fietsers. Haast past niet bij dit landschap.
- Begin vroeg op mooie dagen. Dan is het rustiger op de weg en op het water.
- Kies een richting met de wind mee voor de terugweg. Langs de rivier is het vaak beschut, maar op de open stukken kan het flink waaien.
Naar Breukelen en terug
Breukelen ligt vanuit Mijdrecht, Wilnis of Vinkeveen niet ver weg. Wie zonder auto wil gaan, of na een dag langs de Vecht niet meer wil fietsen, kan een taxi nemen. Taxi de Gouden Venen rijdt ook vanuit en naar Breukelen, dag en nacht. Vanuit Breukelen gelden vaste prijzen naar Schiphol, Amsterdam Centrum en Utrecht. Een rit naar Utrecht Centrum of het UMC kost voor een tot vier personen 65 euro. De overige bedragen vindt u op de pagina tarieven. Boeken kan via de website, WhatsApp of op +31 6 17 10 10 36, en de chauffeur belt altijd even om de rit te bevestigen.